Cẩm Nang | Cách chăm sóc và phòng ngừa bệnh sởi
02-01-2020

Cách chăm sóc và phòng ngừa bệnh sởi

Theo ghi nhận của Cục Y tế Dự phòng Việt Nam từ đầu năm, tình hình bệnh sởi ở nước ta xuất hiện rải rác ở nhiều tỉnh, thành phố, chủ yếu ở trẻ em dưới 10 tuổi nhưng cũng có nhiều trường hợp người trưởng thành mắc bệnh. Do đó, biết cách chăm sóc khi bị bệnh sởi và phòng ngừa bệnh lây lan là điều vô cùng quan trọng.

Bệnh sởi là một căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và rất dễ bùng phát thành dịch. Virus gây bệnh dễ lây lan đến nỗi nếu 1 người mắc bệnh, có tới 90% người xung quanh mà chưa có đáp ứng miễn dịch cũng sẽ nhiễm bệnh.

Người nhiễm phải virus sởi có thể truyền bệnh sang người khác từ trước hoặc sau 4 ngày mà tình trạng phát ban xuất hiện.

Bệnh sởi là gì và các dấu hiệu của bệnh sởi

bệnh sởi ở trẻ nhỏ

Sởi là một căn bệnh nguy hiểm, rất dễ lây lan gây ra bởi virus sởi, chúng tồn tại trong chất nhầy ở mũi và cổ họng người bệnh.

Con đường lây truyền chủ yếu là do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của người bệnh qua đường hô hấp như nói chuyện, ho hay hắt hơi. Ngoài ra, virus sởi còn có khả năng sống ngoài môi trường xung quanh người bệnh đến 2 giờ.

Những dấu hiệu và triệu chứng bệnh sởi thường xuất hiện sau khoảng 10–14 ngày kể từ khi nhiễm virus, bao gồm:

  • Sốt cao (lên đến 39–40ºC)
  • Ho khan
  • Sổ mũi
  • Viêm họng
  • Viêm kết mạc gây chảy nước mắt, đỏ mắt
  • Hạt Koplik (đốm trắng nhỏ có màu trắng hơi xanh ở giữa, xung quanh màu đỏ) xuất hiện ở niêm mạc má, bên trong miệng
  • Phát ban dạng sần, tạo thành từng mảng lớn, thường xuất hiện từ sau tai, trán, mặt rồi lan dần xuống cổ, thân và tứ chi

Các biến chứng bệnh sởi

Bệnh sởi có thể diễn biến nghiêm trọng ở tất cả mọi đối tượng trong độ tuổi khác nhau. Tuy nhiên, một số nhóm có nhiều khả năng bị biến chứng bệnh sởi hơn, bao gồm:

  • Trẻ em dưới 5 tuổi
  • Người trưởng thành trên 20 tuổi
  • Phụ nữ mang thai
  • Những người có hệ miễn dịch suy yếu, chẳng hạn như mắc bệnh bạch cầu hay nhiễm HIV

Biến chứng có thể gặp phải khi mắc căn bệnh này gồm có:

Biến chứng đường hô hấp

  • Viêm phế quản: thường do bội nhiễm, xuất hiện vào cuối giai đoạn phát ban. Người bệnh có biểu hiện sốt trở lại, ho nhiều, bạch cầu tăng và khi chụp X-quang nhìn thấy rõ hình ảnh viêm ở phế quản.
  • Viêm phế quản – phổi: cũng do bội nhiễm, thường xuất hiện muộn sau khi phát ban sởi. Biến chứng này rất nguy hiểm và là nguyên nhân gây tử vong phổ biến nhất ở trẻ nhỏ.
  • Viêm thanh quản: có thể gặp ở các giai đoạn bệnh sởi. Diễn biến lúc này thường nghiêm trọng: sốt cao đột ngột, ho nhiều, khàn tiếng, khó thở, da tím tái.

Biến chứng thần kinh

  • Viêm não – màng não – tủy cấp: biến chứng nguy hiểm nhất, để lại di chứng cao và có thể gây tử vong. Biến chứng này thường xuất hiện vào tuần đầu phát ban (ngày thứ 3–5). Các triệu chứng khởi phát đột ngột, thân nhiệt tăng vọt, có thể co giật, rối loạn ý thức, liệt nửa người hoặc một bên chi. Ngoài ra, người bệnh hay gặp hội chứng ngoại tháp, tiền đình…
  • Viêm màng não: viêm màng não kiểu thanh dịch và viêm màng não mủ sau viêm tai do bội nhiễm.
  • Viêm não chất trắng bán cấp xơ hóa: biến chứng hiếm gặp nhưng rất khó tiên lượng và để lại hệ quả nặng nề. Thời điểm xuất hiện có thể sau vài năm mắc bệnh sởi. Người bệnh có thể tử vong trong tình trạng tăng trương lực cơ và co cứng.

Biến chứng tai – mũi – họng

  • Nhiễm trùng tai do vi khuẩn: một trong những biến chứng phổ biến nhất của bệnh sởi, xảy ra với tỷ lệ khoảng 1/10 dấu hiệu trẻ bị sởi và có thể dẫn đến mất thính lực vĩnh viễn.
  • Viêm mũi họng bội nhiễm, viêm tai xương chũm.

Biến chứng đường tiêu hóa

  • Tiêu chảy và nôn mửa. Biến chứng này có khả năng dẫn đến mất nước nghiêm trọng, được báo cáo là xuất hiện ít hơn 1/10 người mắc bệnh.
  • Cam tẩu mã: xuất hiện muộn, do bội nhiễm vi khuẩn hoại thư gây loét niêm mạc miệng, lan sâu vào xương hàm gây hoại tử niêm mạc, viêm xương, rụng răng, hơi thở có mùi hôi.

Các vấn đề ở phụ nữ mang thai

Nếu bạn chưa có miễn dịch với virus sởi và nhiễm bệnh trong quá trình mang thai, các nguy cơ có thể xảy ra gồm:

  • Sẩy thai hoặc thai chết lưu
  • Sinh non (sinh trước tuần thứ 37 thai kỳ)
  • Trẻ sinh ra nhẹ cân

Do đó, khi đang mang thai và nghi ngờ bản thân nhiễm sởi khi vô tình tiếp xúc với người bệnh mà chưa tiêm phòng trước đây, bạn hãy đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt.

Cách chăm sóc khi bị bệnh sởi

Hiện nay, vẫn chưa có cách điều trị đặc hiệu kháng lại virus sởi. Các biến chứng nặng nề có thể được giảm bớt nhớ vào các cách chăm sóc khi bị bệnh sởi, hỗ trợ cho người bệnh.

Hãy đảm bảo cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, uống đủ nước và điều trị mất nước (nếu có) bằng dung dịch bù nước và điện giải đường uống oresol theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Tiêu chảy hoặc nôn mửa ở người bệnh sởi có thể khiến cơ thể mất nước, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

Bên cạnh đó, để điều trị nhiễm trùng mắt, tai hay viêm phổi thì bác sĩ cũng sẽ kê đơn thuốc kháng sinh cho bạn. Cố gắng uống thuốc đúng và đủ liều dùng được chỉ định ngay cả khi thấy các triệu chứng đã giảm bớt để tránh tình trạng kháng kháng sinh sau này.

Tất cả trẻ em sau khi được chẩn đoán mắc bệnh sởi cần được bổ sung hai liều vitamin A, cách nhau 24 giờ. Phương pháp điều trị này giúp phục hồi mức vitamin A thấp khi bị sởi, ở cả những trẻ em được nuôi dưỡng tốt. Đồng thời, vitamin A cũng giúp phòng ngừa tổn thương mắt và mất thị lực vĩnh viễn do biến chứng bệnh sởi.

Với ngay cả nếu phát hiện triệu chứng bệnh sởi ở người lớn, ta cần tăng cường vệ sinh cá nhân, răng miệng sạch sẽ để tránh nhiễm trùng cơ hội xuất hiện. Nếu mắc bệnh hoặc nghi ngờ nhiễm virus sởi, cần cách ly với mọi người xung quanh, tránh lây lan mầm bệnh cho cộng đồng tạo thành dịch.

Người bệnh sởi nên ăn gì và kiêng gì?

Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm do virus gây ra và dễ bùng phát thành dịch. Mặc dù sởi có thể hoàn toàn phòng ngừa bằng vắc-xin, nhưng một số đối tượng chưa tiêm chủng vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh.

Các biện pháp phòng ngừa bệnh sởi

chích ngừa phòng tránh sởi

Cách phòng ngừa bệnh sởi hiệu quả nhất là tiêm vắc-xin. Đây là cách an toàn, hiệu quả và cũng không tốn kém để bảo vệ bản thân trước căn bệnh nguy hiểm khó lường này.

Để phòng chống bệnh sởi, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế khuyến cáo:

  • Chủ động đưa trẻ từ 9 tháng đến 2 tuổi chưa tiêm hoặc tiêm chưa đủ 2 mũi vắc-xin sởi, trẻ từ 1–14 tuổi tiêm vắc-xin sởi – rubella đầy đủ và đúng lịch.
  • Cách ly với cộng đồng để tránh lây lan, cần nghỉ học hoặc nghỉ làm đến hết thời gian truyền nhiễm. Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, đeo khẩu trang khi chăm sóc người bệnh.
  • Giữ vệ sinh thân thể, mũi, họng, mắt và răng miệng hàng ngày. Đảm bảo nhà ở và nhà vệ sinh thông thoáng, sạch sẽ.
  • Tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng.
  • Nâng cao sức đề kháng bằng cách ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, bổ sung hợp lý các vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin A.
  • Thường xuyên khử trùng các đồ vật xung quanh người bệnh như đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa… bằng các chất tẩy rửa.
  • Thường xuyên mở cửa sổ, cửa chính để ánh nắng chiếu vào, đảm bảo thông khí cho nhà ở, phòng học, nơi làm việc.

Hy vọng với những thông tin trên, bạn đã ý thức được mức độ nghiêm trọng của bệnh sởi và tầm quan trọng của việc tiêm phòng vắc-xin đầy đủ. 

Nếu không may có người thân mắc bệnh, hãy tham khảo những cách chăm sóc khi bị bệnh sởi của Hapacol cũng như các biện pháp phòng tránh trên đây để không xảy ra biến chứng nguy hiểm nào nhé!

Cùng chuyên gia giải đáp 9 thắc mắc thường gặp về bệnh sởi

Bệnh sởi có lây không? Thời gian ủ bệnh là bao lâu? Có dễ bùng phát thành dịch? Liệu đó có phải lý do khiến sởi trở thành căn bệnh nguy hiểm cho trẻ? Bài viết sau đây của chuyên gia Hapacol về bệnh sởi sẽ giải đáp các thắc…


Nguồn tham khảo: 

Complications of Measles. https://www.cdc.gov/measles/symptoms/complications.html

Measles. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/measles/symptoms-causes/syc-20374857

Complications Measles. https://www.nhs.uk/conditions/measles/complications/

Hướng dẫn dự phòng và chăm sóc trẻ em mắc bệnh sởi. http://www.tiemchungmorong.vn/vi/content/huong-dan-du-phong-va-cham-soc-tre-em-mac-benh-soi.html

Các bài viết khác

Phân biệt bệnh sởi và rubella

Sởi và rubella tuy cùng là bệnh gây ra do virus, mang tính chất truyền nhiễm và người bệnh đều…

Cùng chuyên gia giải đáp 9 thắc mắc thường gặp về bệnh sởi

Bệnh sởi có lây không? Thời gian ủ bệnh là bao lâu? Có dễ bùng phát thành dịch? Liệu đó…

Bệnh sởi ở người lớn: Triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Người lớn thường hay chủ quan và cho rằng chỉ có trẻ em mới mắc bệnh sởi. Tuy nhiên, đây…

Người bệnh sởi nên ăn gì và kiêng gì?

Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm do virus gây ra và dễ bùng phát thành dịch. Mặc dù sởi…

Bệnh sởi ở trẻ em: TOP 8 điều cần biết

Mặc dù tỷ lệ mắc bệnh sởi tại Việt Nam đã giảm mạnh sau khi triển khai chương trình tiêm…

Dấu hiệu bệnh sởi và thủy đậu ở trẻ em: Làm sao để phân biệt?

Sởi và thủy đậu đều là bệnh nhiễm trùng phổ biến ở trẻ em. Tuy nhiên, hai căn bệnh này…
Hapacol - Giảm đau - Hạ sốt nhanh
Bạn đang trực tuyến.
Không có kết nối mạng. Bật chế độ xem ngoại tuyến.

Install this webapp on your Iphone: tap and then Add to Home Screen.