Cẩm Nang | Đau đầu: Nguyên nhân, phân loại và cách điều trị
09-09-2019

Đau đầu: Nguyên nhân, phân loại và cách điều trị

Đau đầu là một trong những tình trạng y tế được phàn nàn nhiều nhất, hầu hết mọi người đều từng trải qua các cơn đau, nhức đầu trong cuộc sống. Đau đầu có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, bất kể độ tuổi, chủng tộc và giới tính.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết gần 50% số người trưởng thành trên toàn thế giới đều từng trải nghiệm qua cảm giác đau đầu. Đau đầu có thể là dấu hiệu của tình trạng căng thẳng hoặc cảm xúc buồn phiền quá mức hay cũng có khi là do một rối loạn y khoa, chẳng hạn như đau nửa đầu, huyết áp cao, lo âu hay trầm cảm.

Nguyên nhân gây đau đầu

Cơn đau đầu có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trên đầu, ở hai bên thái dương xung quanh đầu hoặc chỉ đau ở một vị trí. Hiệp hội Đau đầu Quốc tế (IHS) phân loại đau đầu thành hai loại:

1. Đau đầu nguyên phát

Đau đầu nguyên phát là những bệnh có nguyên nhân trực tiếp từ sự hoạt động quá mức hoặc các vấn đề trong cấu trúc đầu gây ra cảm giác đau. Đó có thể là từ mạch máu, cơ bắp và dây thần kinh ở đầu và cổ hoặc kết quả từ những thay đổi từ phản ứng hóa học trong não.

Các loại đau đầu nguyên phát phổ biến bao gồm: đau nửa đầu, đau đầu chuỗi/cụm và đau đầu do căng thẳng.

2. Đau đầu thứ phát

Đau đầu thứ phát là triệu chứng xảy ra do một tình trạng khác kích thích đến các dây thần kinh cảm nhận đau trong đầu. Nói cách khác, triệu chứng đau đầu có thể là do một nguyên nhân khác gây ra.

Một loạt các yếu tố khác nhau có khả năng gây ra đau đầu thứ phát bao gồm:

  • Cảm giác nôn nao sau khi say rượu
  • U não
  • Các cục máu đông (huyết khối)
  • Xuất huyết trong hoặc xung quanh não
  • Tê buốt não
  • Ngộ độc khí carbon monoxide (CO)
  • Chấn động
  • Mất nước
  • Bệnh tăng nhãn áp
  • Nghiến răng vào ban đêm
  • Cúm
  • Lạm dụng các loại thuốc giảm đau nhanh
  • Bị hoảng loạn, sợ hãi
  • Đột quỵ

Bởi vì đau đầu có thể là triệu chứng của một vấn đề nghiêm trọng. Nếu thấy cơn đau đầu ngày một nặng hơn và không có dấu hiệu thuyên giảm, hãy đến khám bác sĩ ngay.

Khi bạn cảm thấy cơn đau đầu sau xuất hiện đột ngột và dữ dội hơn cơn đau trước đó, càng ngày càng trầm trọng hoặc không cải thiện sau khi dùng thuốc, có khi kèm theo những triệu chứng khác như hay nhầm lẫn, sốt, thay đổi cảm giác, cứng cổ…, hãy đặt lịch hẹn khám sức khỏe ngay lập tức.

Các loại đau đầu phổ biến

Đau đầu có thể lan tỏa khắp đầu từ một điểm trung tâm hoặc đau như bị siết chặt lại. Các cơn đau có thể dữ dội, nhói, buốt, xuất hiện từ từ hoặc đột ngột.

Thời gian đau cũng thay đổi tùy từng trường hợp, kéo dài từ dưới một giờ cho đến vài ngày. Do đó, đau đầu được phân chia thành rất nhiều loại khác nhau.

1. Đau đầu do căng thẳng

Đau đầu do căng thẳng là dạng phổ biến nhất của đau đầu nguyên phát. Cơn đau đầu này thường bắt đầu từ từ, chậm rãi vào giữa ngày.

Người bệnh có thể cảm thấy:

  • Cảm giác như có một vòng dây buộc chặt quanh đầu
  • Đau liên tục, âm ỉ ở cả hai bên đầu
  • Cơn đau có thể lan đến hoặc bắt nguồn từ cổ

Đau đầu do căng thẳng có thể là cấp tính hoặc mạn tính. Tình trạng cấp tính thường kéo dài một vài giờ nhưng cũng có khi là một vài ngày. Khi cơn đau xảy ra trong 15 ngày trở lên mỗi tháng, trong ít nhất 3 tháng thì được gọi là đau đầu mạn tính.

2. Đau nửa đầu

Có hai dạng đau nửa đầu gồm: đau nửa đầu bên trái  và đau nửa đầu bên phải.

Đau nửa đầu là dạng đau đầu nguyên phát, có thể gây ra cơn đau như búa bổ, đau nhói và thường chỉ xuất hiện ở một bên đầu và thường đi kèm với các triệu chứng:

  • Mờ mắt
  • Cảm giác lâng lâng
  • Buồn nôn, nôn mửa
  • Rối loạn cảm giác, các dấu hiệu thoáng qua như nhạy cảm với ánh sáng, tiếng ồn

Bệnh có thể kéo dài từ vài giờ đến 2–3 ngày. Bạn có thể để gặp bác sĩ để chẩn đoán và chữa đau nửa đầu.

3. Đau đầu do lạm dụng thuốc

Đau đầu hồi ứng hay đau đầu do lạm dụng thuốc bắt nguồn từ việc sử dụng quá nhiều thuốc giảm đau. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất của đau đầu thứ phát.

Cơn đau thường xảy ra sớm trong ngày và kéo dài đến hết ngày. Bạn có thể dùng thuốc giảm đau để cải thiện các triệu chứng nhưng khi thuốc hết hiệu lực, tình trạng bệnh có thể xấu đi.

Đau đầu do lạm dụng thuốc  gây ra những triệu chứng khác như:

  • Đau cổ
  • Bồn chồn không yên
  • Cảm giác nghẹt mũi
  • Chất lượng giấc ngủ bị giảm sút

Tình trạng này có khả năng gây ra một loạt các triệu chứng và những cơn đau khác nhau mỗi ngày.

Đau đầu do lạm dụng thuốc

4. Đau đầu chuỗi

Đau đầu chuỗi thường kéo dài từ 15 phút cho đến 3 giờ và xảy ra đột ngột khoảng 1–8 lần/ngày trong khoảng vài tuần đến vài tháng.

Giữa các đợt đau đầu, người bệnh có thể không có triệu chứng gì và giai đoạn này có khi kéo dài hàng tháng tới hàng năm.

Cơn đau do đau đầu chuỗi gây ra thường có đặc điểm:

  • Đau ở một bên
  • Đau nhiều, nghiêm trọng
  • Thường được mô tả là đau buốt hoặc nóng rát
  • Thường xuất hiện trong hoặc xung quanh một bên mắt

Khu vực bị ảnh hưởng sẽ trở nên đỏ và sưng, mí mắt có khi rũ xuống và đường mũi ở bên đầu bị đau có thể nghẹt và chảy nước mũi.

5. Đau đầu như sét đánh

Đây là cơn đau đầu đột ngột, dữ dội thường được nhiều người nhận xét là “cơn đau đầu tồi tệ nhất trong cuộc đời”. Bạn sẽ bị đau đầu ở mức tối đa trong vòng chưa tới 1 phút và kéo dài hơn 5 phút.

Đau đầu như sét đánh thường là cơn đau đầu thứ phát do các tình trạng đe dọa đến tính mạng gây ra như xuất huyết não, huyết khối tĩnh mạch não, vỡ hoặc không vỡ mạch khi phình động mạch não, hội chứng co mạch não có thể hồi phục, viêm màng não và đột quỵ tuyến yên.

Những người trải qua cơn đau đầu đột ngột, dữ dội này nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán bệnh càng sớm càng tốt.

Chẩn đoán bệnh

Bác sĩ thường chẩn đoán một loại đau đầu cụ thể nào đó thông qua những mô tả về tình trạng, triệu chứng đau và thời gian cũng như mô hình các cơn đau bùng phát.

Nếu cơn đau đầu xuất hiện một cách phức tạp, bác sĩ sẽ yêu cầu bạn tiến hành một vài xét nghiệm để loại trừ những nguyên nhân nghiêm trọng có thể có.

Một vài xét nghiệm có khi được yêu cầu thêm là:

  • Xét nghiệm máu
  • Chụp X-quang
  • Chụp cắt lớp não như CT hay MRI

Các cách chữa đau đầu hiệu quả

Có hai cách điều trị chữa đau đầu:

  • Điều trị nguyên nhân: đây là cách điều trị đau đầu chính, chẳng hạn như dùng thuốc hạ áp để trị cao huyết áp, kháng sinh dùng cho tình trạng viêm nhiễm hệ thần kinh trung ương hay viêm xoang.
  • Điều trị triệu chứng: nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau.

Thuốc đau đầu thường dùng là các loại thuốc OTC dễ dàng tìm mua tại các hiệu thuốc như Hapacol hoặc thuốc do bác sĩ kê đơn 

Điều quan trọng nhất bạn cần nhớ là sử dụng thuốc đau đầu theo đúng chỉ định từ bác sĩ vì lạm dụng sẽ gây ra tình trạng đau đầu hồi ứng.

Để điều trị đau đầu hồi ứng, đầu tiên người bệnh cần ngừng sử dụng thuốc giảm đau.

Trong một số ít trường hợp, bạn sẽ cần nhập viện trong thời gian ngắn để xử lý cơn đau đầu một cách an toàn và hiệu quả.

Điều trị thay thế

Có một số phương pháp điều trị thay thế cho tình trạng đau đầu nhưng trước hết bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ nếu muốn thực hiện bất kỳ phương pháp nào.

Các liệu pháp điều trị thay thế phổ biến là:

  • Châm cứu
  • Liệu pháp hành vi – nhận thức
  • Thảo dược và các sản phẩm dinh dưỡng
  • Thôi miên
  • Thiền

Thực tế, chưa có đầy đủ các nghiên cứu chứng minh rằng tất cả các phương pháp trên đều có tác dụng nhưng bạn vẫn có thể thử dưới sự theo dõi từ các chuyên gia trị liệu.

Các cách giảm đau đầu tại nhà

Tại nhà, bạn có thể thực hiện một số biện pháp để làm giảm nguy cơ bị đau đầu và làm dịu cơn đau khi chúng xuất hiện:

  • Chườm nóng hoặc chườm lạnh lên đầu và cổ, tránh để nhiệt độ chênh lệch quá nhiều
  • Tránh các yếu tố gây căng thẳng
  • Chế độ ăn hợp lý, không bỏ bữa, duy trì lượng đường trong máu ổn định
  • Tắm nước ấm mặc dù rất hiếm trường hợp nước nóng là tác nhân kích thích đau đầu
  • Tập thể dục thường xuyên và dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc cũng làm tăng sức khỏe tổng quát và giảm bớt căng thẳng

Nhìn chung, các cơn đau đầu thường không diễn ra thường xuyên, liên tục cũng như không truyền nhiễm hay dẫn đến tử vong nên mọi người thường khá chủ quan.

Chỉ khi nào tình trạng trở nên nghiêm trọng và ảnh hưởng đến cuộc sống, người bệnh mới bắt đầu tìm kiếm cách điều trị.

Vậy nên, bạn cần quan tâm đến các dấu hiệu bất thường khác kèm theo đau đầu nếu có để kịp thời được chẩn đoán và có biện pháp cải thiện sức khỏe tốt hơn.


Nguồn tham khảo:

What is causing this headache? https://www.medicalnewstoday.com/articles/73936.php

Các bài viết khác

Vì sao bạn bị đau cơ hàm?

Cơn đau cơ hàm có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố. Do đó, việc xác định nguyên nhâ...

Những dấu hiệu cảnh báo đau đầu bạn cần biết

Đau đầu là một tình trạng phổ biến. Bất cứ ai cũng có thể bị đau đầu một vài lần tron...

Biện pháp phòng ngừa ánh nắng dẫn đến đau đầu

Một ngày đầy nắng thường khiến mọi người cảm thấy ấm áp và tươi sáng. Tuy nhiên, các ...

Đau đầu do thiếu ngủ: bạn phải làm sao?

Ngủ đủ giấc sẽ giúp bạn luôn khỏe mạnh. Trong thời gian ngủ, cơ thể sẽ tự phục hồi chức n...

Đau đầu, đau nhức đầu nên ăn những gì?

Chế độ ăn uống là hướng điều trị quan trọng đối với các chứng bệnh đau đầu, nhức đầu hiện nay. Mộ...
Bạn đang trực tuyến.
Không có kết nối mạng. Bật chế độ xem ngoại tuyến.

Install this webapp on your Iphone: tap and then Add to Home Screen.