Cẩm Nang | Paracetamol và những điều bạn nên biết
04-09-2019

Paracetamol và những điều bạn nên biết

Paracetamol là một trong những loại thuốc không kê đơn được biết đến và sử dụng rộng rãi để điều trị đau và hạ sốt. Không giống như những loại thuốc thuộc nhóm NSAIDs, paracetamol không có hoạt tính kháng viêm và không gây ra những tổn thương trên đường tiêu hóa hoặc ảnh hưởng đến tim.

paracetamol là gì

Paracetamol chỉ dùng trong các trường hợp đau từ nhẹ đến vừa. Nhìn chung, thuốc paracetamol khá an toàn khi sử dụng cho các đối tượng, từ trẻ em, phụ nữ mang thai và cho con bú đến người trưởng thành, người lớn tuổi.

Mặc dù rất hiếm khi xảy ra nhưng paracetamol vẫn có khả năng gây ra vài tác dụng không mong muốn. Vì vậy, Hapacol khuyên bạn hãy tìm hiểu kỹ hơn về loại thuốc phổ biến này để biết cách sử dụng an toàn, hiệu quả.

Paracetamol là gì?

Paracetamol (Hapacol), hay acetaminophen, là một loại thuốc giảm đau, hạ sốt với cơ chế hoạt động vẫn chưa được biết chính xác.

Paracetamol được sử dụng để điều trị nhiều tình trạng như đau đầu, đau cơ, viêm khớp, đau lưng, đau răng, cảm lạnh và sốt. Thuốc có tác dụng giảm đau trong trường hợp viêm khớp nhẹ nhưng không có hiệu quả trên tình trạng viêm và sưng khớp nặng hơn.

Đôi khi bác sĩ sẽ chỉ định paracetamol cho những mục đích khác không được liệt kê trong tờ hướng dẫn sử dụng. Lúc ấy, bạn phải tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý khi sử dụng paracetamol

thuốc paracetamol 500mg

Hiện nay, hoạt chất paracetamol có mặt trong rất nhiều biệt dược khác nhau với nhiều hàm lượng, phổ biến nhất là 500mg. Vì thế, bạn không nên sử dụng các loại thuốc không kê toa nào khác để trị ho, cảm lạnh, dị ứng hoặc thuốc giảm đau mà không có ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ, để tránh vô tình uống quá liều paracetamol.

Hãy nhớ, không uống nhiều thuốc hơn khuyến cáo vì quá liều paracetamol sẽ gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng. Liều lượng tối đa cho người lớn là 1g (1.000mg) mỗi lần và 4g (4.000mg) mỗi ngày.

Ngộ độc paracetamol sẽ gây tổn thương cho gan. Nếu bạn uống nhiều hơn 3 ly đồ uống có cồn mỗi ngày, hãy thông báo cho bác sĩ trước khi sử dụng paracetamol và không sử dụng quá 2g (2.000mg) mỗi ngày.

Trước khi dùng paracetamol, bạn nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về mức độ an toàn khi sử dụng nếu bạn có:

  • Bệnh gan
  • Tiền sử nghiện rượu.

Bạn cần tránh uống rượu khi dùng thuốc này vì sẽ làm tăng nguy cơ gây tổn thương gan.

Hơn nữa, nếu bạn có cơ địa mẫn cảm với paracetamol thì không nên uống thuốc này. Bác sĩ hoặc dược sĩ sẽ thay thế một loại thuốc khác có tác dụng tương tự khi bạn thông báo cho họ biết điều này.

Paracetamol có gây hại với thai nhi hay không vẫn còn là vấn đề chưa tìm được lời giải đáp rõ ràng. Vậy nên, tốt hơn hết là bạn phải thông báo tình trạng mang thai cho bác sĩ trước khi muốn sử dụng paracetamol.

Ngoài ra, thuốc có khả năng đi qua sữa mẹ và ảnh hưởng đến trẻ bú mẹ. Đừng tự ý sử dụng paracetamol khi đang cho con bú mà không nói chuyện với bác sĩ trước đó.

Xem thêm: Bà mẹ cho con bú có uống được paracetamol hay không?

Liều dùng paracetamol

Liều dùng cho người lớn

Liều dùng thông thường để hạ sốt và giảm đau cho người lớn là từ 325 – 650mg trong mỗi 4 – 6 giờ hoặc 1.000mg trong 6 – 8 giờ, có thể dùng đường uống hoặc đặt trực tràng.

Liều dùng cho trẻ em

Liều dùng để giảm đau và sốt bằng đường uống hoặc đặt trực tràng cho trẻ em như sau:

  • Dưới 1 tháng tuổi: dùng 10 – 15mg/kg cho mỗi liều sau khoảng 4 – 6 giờ khi cần thiết.
  • Từ 1 tháng – 12 tuổi: dùng 10 – 15mg/kg sau mỗi 4 – 6 giờ khi cần thiết (tối đa 5 liều trong vòng 24 giờ).
  • Hạ sốt cho trẻ từ 4 tháng – 9 tuổi nên dùng liều ban đầu là 30mg/kg.
  • Từ 12 tuổi trở lên: dùng 325 – 650mg sau mỗi 4 – 6 giờ hoặc 1000mg mỗi 6 – 8 giờ.
  • Đối với trẻ béo phì, sử dụng theo tuổi chứ không sử dụng theo kí lô cân nặng

Sử dụng paracetamol như thế nào để có hiệu quả?

Bạn nên sử dụng paracetamol theo đúng chỉ dẫn trên nhãn hoặc theo chỉ định từ bác sĩ.

Nếu muốn sử dụng thuốc cho trẻ em, hãy dùng những biệt dược được sản xuất dành riêng cho trẻ và đọc kỹ hướng dẫn trước khi dùng. Khi muốn sử dụng paracetamol cho trẻ dưới 2 tuổi, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước.

Có rất nhiều dạng bào chế khác nhau cho cùng một hoạt chất paracetamol vì vậy, bạn cần thực hiện theo đúng hướng dẫn trên nhãn thuốc để đảm bảo thuốc mang lại hiệu quả.

Ngoài dạng viên uống thông thường, một số đường dùng khác có những lưu ý cần biết trước khi dùng, chẳng hạn như:

  • Paracetamol ở dạng lỏng như dung dịch uống, siro cần được đong bằng thìa hoặc cốc đo phân liều chứ không phải muỗng ăn thông thường. Nếu bạn không có dụng cụ đong liều chính xác, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn cách sử dụng chính xác. Ngoài ra, bạn cần lắc đều dung dịch trước khi sử dụng.
  • Cần nhai kỹ viên nhai paracetamol trước khi nuốt.
  • Với viên sủi paracetamol, cần hòa tan hoàn toàn trong nước trước khi uống. Với thuốc bột pha hỗn dịch uống, cần khuấy đều trong một lượng nước vừa đủ và uống ngay lập tức.
  • Thuốc đạn có paracetamol chỉ sử dụng cho đường trực tràng, không dùng đường uống. Hãy nhớ rửa tay cẩn thận trước và sau khi đặt thuốc. Một lưu ý khác là bạn cần “làm rỗng” ruột và bàng quang trước khi sử dụng thuốc đạn. Để sử dụng, bạn cần tháo lớp bọc bên ngoài ngay trước khi dùng và tránh cầm quá lâu vì chúng có thể tan chảy trên tay. Bạn đưa đầu nhọn của viên thuốc đạn vào trong trực tràng và giữ nguyên vài phút, thuốc sẽ tan chảy ở nhiệt độ cơ thể và bạn sẽ không còn cảm thấy quá khó chịu do đặt thuốc. Tránh đi vệ sinh ngay sau khi đặt thuốc đạn.

thuốc giảm đau hạ sốt

Bạn cần ngưng sử dụng paracetamol và đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt nếu:

  • Tiếp tục bị sốt sau 3 ngày sử dụng thuốc
  • Tình trạng đau vẫn còn sau 7 ngày sử dụng (hoặc sau 5 ngày đối với trẻ em)
  • Da bị nổi mẩn ngứa, đau đầu liên tục hoặc xuất hiện những đốm đỏ, sưng tấy
  • Các triệu chứng trở nên trầm trọng hơn hoặc có thêm những triệu chứng bất thường mới

Làm sao khi lỡ quên một liều hoặc uống quá liều paracetamol?

Thông thường, thuốc hạ sốt paracetamol chỉ được sử dụng khi cần thiết cho cả người lớn và trẻ em nên không có lịch dùng thuốc cụ thể. Nếu bạn cần sử dụng thuốc thường xuyên, hãy dùng liều đã quên ngay khi nhớ ra.

Tuy nhiên, nếu gần đến thời gian sử dụng liều kế tiếp thì bạn nên bỏ qua liều đã quên và sử dụng liều tiếp theo. Không sử dụng gấp đôi liều để bù cho liều đã quên.

Trường hợp nhận thấy những biểu hiện quá liều paracetamol, bạn cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp. Các dấu hiệu ngộ độc paracetamol bao gồm:

  • Tiêu chảy
  • Chán ăn
  • Buồn nôn, nôn mửa
  • Co thắt và đau dạ dày
  • Tăng tiết mồ hôi

Sau đó, các triệu chứng nặng hơn có thể xuất hiện như đau dạ dày trên, nước tiểu sẫm màu, vàng da hoặc lòng trắng mắt có màu vàng.

Paracetamol có tác dụng phụ hay không?

Nếu bạn bị dị ứng với thuốc hạ sốt paracetamol, một số dấu hiệu có thể xuất hiện, như là:

  • Nổi mề đay
  • Khó thở
  • Sưng mặt, môi, lưỡi hay cổ họng

Lúc này, bạn cần ngưng sử dụng thuốc ngay lập tức và đến trung tâm hay cơ sở y tế gần nhất để nhận được trợ giúp y tế kịp thời.

Một vài tác dụng phụ nghiêm trọng khác có thể xảy ra bao gồm:

  • Sốt nhẹ đi kèm với buồn nôn, đau dạ dày và chán ăn
  • Nước tiểu sẫm màu, phân màu hắc ín
  • Vàng da hoặc vàng lòng trắng mắt.

Paracetamol có thể gây ra những tương tác nào?

Paracetamol có thể gây tương tác với một số thuốc khác (bao gồm thuốc kê đơn và không kê đơn), kể cả thực phẩm chức năng, thảo dược… Một số thuốc có thể tương tác với thuốc hạ sốt paracetamol bao gồm:

  • Thuốc khác cũng chứa paracetamol
  • Amitriptyline
  • Amlodipine
  • Amoxicillin
  • Aspirin
  • Atorvastatin
  • Caffeine
  • Clopidogrel
  • Codeine
  • Diazepam
  • Diclofenac
  • Furosemide
  • Gabapentin
  • Ibuprofen
  • Lansoprazole
  • Levofloxacin
  • Levothyroxine
  • Metformin
  • Naproxen
  • Omeprazole
  • Pantoprazole
  • Prednisolone
  • Pregabalin
  • Ramipril
  • Ranitidine
  • Sertraline
  • Simvastatin
  • Tramadol

Paracetamol cũng tương tác với rượu hoặc các đồ uống có chứa cồn gây ra các tác dụng phụ nặng nề ảnh hưởng đến gan. Đây là tương tác nghiêm trọng, bạn có thể bị:

  • Sốt, ớn lạnh
  • Đau khớp hoặc sưng
  • Mệt mỏi hoặc suy nhược quá mức
  • Chảy máu hay bầm tím
  • Xuất hiện phát ban
  • Ngứa da
  • Ăn mất ngon
  • Buồn nôn, nôn mửa
  • Vàng da hoặc vàng lòng trắng mắt

Cho dù là thuốc không kê đơn nhưng bạn phải sử dụng paracetamol thật thận trọng. Hãy đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, tốt nhất bạn nên tham khảo ý kiến từ bác sĩ hoặc dược sĩ.

Paracetamol tương tác với rượu (Ethanol)/thức ăn

không uống paracetamol cùng với rượu

Rượu (Ethanol): Tương tác nghiêm trọng

Hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc paracetamol (hoặc các thuốc chứa hoạt chất acetaminophen) cùng với rượu (Ethanol). Điều này có thể gây ra các phản ứng phụ nghiêm trọng ảnh hưởng đến gan.

Đến gặp ngay bác sĩ nếu bạn bị sốt, ớn lạnh, đau khớp hoặc sưng, mệt mỏi hoặc suy nhược quá mức, chảy máu hay bầm tím, xuất hiện phát ban, ngứa da, ăn mất ngon, buồn nôn, nôn mửa, vàng da hoặc mắt trắng.

Paracetamol và các tình trạng sức khỏe

1. Nghiện rượu: Tương tác nghiêm trọng

Người nghiện rượu mãn tính có thể có nguy cơ cao bị nhiễm độc gan khi điều trị với paracetamol (APAP).

Nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng, bao gồm cả trường hợp suy gan cấp dẫn đến ghép gan và tử vong, đã được báo cáo ở những bệnh nhân sử dụng paracetamol.

Việc sử dụng paracetamol nên được xem xét một cách thận trọng, đặc biệt ở những bệnh nhân uống rượu từ 3 lần trở lên mỗi ngày.

2. Bệnh về gan: Tương tác nghiêm trọng

Paracetamol (Acetaminophen) chủ yếu được chuyển hóa trong gan thành các dạng không hoạt động.

Tuy nhiên, số lượng nhỏ các dạng này được chuyển đổi theo các con đường nhỏ hơn thành các chất chuyển hóa, điều này có thể gây độc gan hoặc làm xuất hiện chứng bệnh Methemoglobinemia.

Bệnh nhân bị suy gan có thể có nguy cơ tăng độc tính do tăng hoạt động của các đường chuyển hóa nhỏ.

Tương tự, sử dụng acetaminophen quá mức hoặc thường xuyên có thể làm ứ đọng các enzyme gan thiết yếu và dẫn đến sự trao đổi chất tăng lên theo các con đường nhỏ.

Tổn thương gan nghiêm trọng, bao gồm cả trường hợp suy gan cấp dẫn đến ghép gan và tử vong, đã được báo cáo ở những bệnh nhân sử dụng acetaminophen.

Việc sử dụng thuốc paracetamol nên được xem xét một cách thận trọng, đặc biệt ở những bệnh nhân bị suy gan. Bệnh nhân nên được theo dõi lâm sàng chức năng gan.

Bạn nên đọc tất cả các nhãn thuốc theo toa và không kê toa để đảm bảo chúng không chứa paracetamol, hoặc tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế nếu bạn thấy không chắc chắn.

3. Phenylketonuria (PKU): Tương tác vừa phải

Một số sản phẩm paracetamol dạng uống và paracetamol dạng kết hợp, đặc biệt là viên nén để nhai, có chứa chất làm ngọt nhân tạo – Aspartame (NutraSweet).

Aspartame được chuyển thành phenylalanine trong đường tiêu hóa sau khi ăn. Các chế phẩm sủi bọt và nhai của acetaminophen cũng có thể chứa phenylalanine.

Bạn nên xem xét hàm lượng aspartam/phenylalanine nếu bạn là đối tượng cần phải hạn chế sử dụng phenylalanine (phenylketonurics).

Dạng bào chế paracetamol

Paracetamol có những dạng dùng và hàm lượng phổ biến như sau:

  • Viên nén, dạng uống: 325mg, 500mg.
  • Gel, dạng uống: 500mg.
  • Dung dịch, dạng uống: 160 mg/5 ml (120ml, 473ml); 500 mg/5 ml (240ml).
  • Siro, dạng uống: biệt dược Triaminic® cho trẻ nhỏ dùng giảm đau hạ sốt: 160 mg/5ml (118ml).

Các thuốc chứa thành phần Paracetamol: hapacol ace, hapacol capsules, hapacol flu day, hapacol sủi, hapacol 150, hapacol 150 flu, hapacol 250, hapacol 250 flu, hapacol 325, hapacol cf, hapacol cs day, hapacol child, hapacol 650 extra, hapacol 80, hapacol blue, hapacol caplet, hapacol caps, hapacol extra.


Nguồn tham khảo:

Paracetamol. https://www.drugs.com/paracetamol.html#moreResources

Paracetamol. https://www.webmd.com/drugs/2/drug-57595/paracetamol-oral/details

Paracetamol: new vistas of an old drug. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17227290

Các bài viết khác

Lưu ý khi sử dụng thuốc cảm cho bé

Hệ miễn dịch ở trẻ nhỏ chưa hoàn thiện, do đó trẻ rất dễ mắc bệnh khi thời tiết thay đ...

Mối quan hệ giữa mọc răng và sốt ở trẻ nhỏ

Mọc răng có thể khiến thân nhiệt của trẻ tăng lên đôi phần, nhưng không đủ để tạo thành c...

Vì sao bạn bị đau cơ hàm?

Cơn đau cơ hàm có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố. Do đó, việc xác định nguyên nhâ...

11 cách giảm đau tự nhiên hiệu quả mà bạn chưa biết

Paracetamol là một trong những loại thuốc giảm đau ph...

8 loại thuốc nhất định nên mang theo khi đi du lịch

Chuẩn bị thuốc mang theo khi đi du lịch và các vật dụng sơ cứu cá nhân là điều vô cùng qu...

Liệu thuốc cảm cúm có đem lại hiệu quả như mong đợi?

Bên cạnh đó, một số thuốc trị cảm lạnh giúp giảm nhẹ các biểu hiện của bệnh cảm cúm (gọi ...
Bạn đang trực tuyến.
Không có kết nối mạng. Bật chế độ xem ngoại tuyến.

Install this webapp on your Iphone: tap and then Add to Home Screen.