Cẩm Nang | Tất tần tật thông tin về viêm khớp bạn nên biết
08-11-2019

Tất tần tật thông tin về viêm khớp bạn nên biết

Viêm khớp là tình trạng đau, sưng và giới hạn hoạt động ở một hay nhiều khớp xương. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra viêm khớp và những triệu chứng có thể thay đổi từ tuần này sang tuần khác, thậm chí là từ ngày này sang ngày khác. Một vài dạng viêm khớp sẽ kéo dài và trở thành mạn tính.

 

Viêm khớp là gì?

Viêm khớp là thuật ngữ được dùng để mô tả chung về khoảng 200 tình trạng ảnh hưởng đến khớp, các mô bao quanh khớp và những mô liên kết khác. Đó là một tình trạng thấp khớp.

Dạng viêm khớp phổ biến nhất là viêm xương khớp. Các bệnh thấp khớp thường thấy khác liên quan đến viêm khớp bao gồm bệnh gout, đau cơ xơ hóa và viêm khớp dạng thấp.

Viêm khớp phần lớn xảy ra ở những người lớn tuổi (trên 65 tuổi) nhưng vẫn có khả năng xảy ra ở  mọi lứa tuổi khác, kể cả trẻ em.

Các nguyên nhân viêm khớp phổ biến

viêm khớp xảy ra ở các khớp bị viêm

Không có một nguyên nhân chung nào cho tất cả các dạng viêm khớp. Một số nguyên nhân viêm khớp bao gồm:

  • Chấn thương dẫn đến thoái hóa khớp
  • Chuyển hóa bất thường gây ra gout hoặc gout giả
  • Di truyền, chẳng hạn như viêm xương khớp
  • Nhiễm trùng, chẳng hạn như viêm khớp trong bệnh Lyme
  • Rối loạn chức năng của hệ thống miễn dịch, như viêm khớp dạng thấplupus ban đỏ hệ thống

Hầu hết các dạng viêm khớp xuất hiện do sự kết hợp của nhiều yếu tố khác nhau. Một số dạng không có nguyên nhân rõ ràng và không phòng ngừa trước được.

Yếu tố di truyền có khả năng gây ra một vài tình trạng về khớp nhất định. Các yếu tố khác như chấn thương, nhiễm trùng, hút thuốc hay nghề nghiệp đòi hỏi hoạt động thể chất đôi khi gây tác động đến gene và làm tăng thêm nguy cơ viêm khớp.

Chế độ ăn uống cũng góp phần vào việc kiểm soát viêm khớp và làm tăng nguy cơ viêm khớp. Các thực phẩm làm tăng phản ứng viêm, đặc biệt là thực phẩm có nguồn gốc động vật và khẩu phần ăn nhiều đường tinh luyện có thể khiến triệu chứng viêm khớp trầm trọng hơn. Lý do là vì thực phẩm bạn hấp thu có thể kích thích những phản ứng của hệ miễn dịch.

Gout là một dạng viêm khớp có mối quan hệ chặt chẽ với chế độ ăn uống. Bệnh xảy ra khi nồng độ axit uric trong máu tăng cao và đó là kết quả của một chế độ ăn nhiều purin.

Chế độ ăn nhiều thực phẩm có hàm lượng purin cao như hải sản, rượu vang đỏ và thịt có thể khiến cơn gout bùng phát. Thế nhưng, rau hay thực phẩm từ thực vật giàu purin dường như không khiến triệu chứng bệnh gout trầm trọng hơn.

Những yếu tố nào làm bạn dễ bị viêm khớp?

Một số yếu tố nguy cơ có liên quan đến viêm khớp, trong đó có những yếu tố thay đổi được và ngược lại, nhiều yếu tố bạn không thể tác động vào.

– Yếu tố không thể thay đổi bao gồm:

  • Tuổi tác:  nguy cơ phát triển hầu hết các dạng viêm khớp đều tăng theo tuổi.
  • Giới tính: các dạng viêm khớp hầu như xuất hiện phổ biến hơn ở nữ giới, khoảng 60% người bị viêm khớp là phụ nữ. Tuy nhiên, bệnh gout lại gặp ở nam giới nhiều hơn.
  • Yếu tố di truyền: một số gene liên quan đến một vài dạng viêm khớp, chẳng hạn như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống và viêm cột sống dính khớp.

Yếu tố có thể thay đổi:

  • Thừa cân và béo phì: cân nặng vượt quá mức hợp lý sẽ kích thích thoái hóa khớp gối xuất hiện cũng như tiến triển nặng thêm.
  • Chấn thương khớp: chấn thương xảy ra ở khớp cũng là tác nhân gây phát triển viêm xương khớp tại đó.
  • Nhiễm trùng: vi sinh vật gây nhiễm trùng khớp có khả năng kích thích sự hình thành của nhiều dạng viêm khớp khác nhau.
  • Nghề nghiệp: những nghề nghiệp đòi hỏi phải đứng lên ngồi xuống nhiều lần, liên tục cũng liên quan đến tình trạng thoái hóa khớp gối.

Viêm khớp có những dạng nào?

1.Viêm xương khớp

Viêm xương khớp là dạng viêm khớp phổ biến nhất, thường xuất hiện ở những người trên 40 tuổi, đặc biệt là phụ nữ hay những người có tiền sử gia đình bị viêm xương khớp.

Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi do chấn thương hoặc có liên quan đến những bệnh lý về khớp khác như gout hay viêm khớp dạng thấp.

Viêm xương khớp ban đầu gây ảnh hưởng đến lớp sụn của khớp. Từ đó, người bệnh cảm thấy khó khăn trong việc di chuyển rồi dẫn đến đau và cứng khớp.

Khi lớp sụn bắt đầu mỏng đi và trở nên thô ráp, gân và dây chằng cần phải hoạt động nhiều hơn. Điều này có thể gây sưng tấy và hình thành nên các gai xương.

Mất sụn sẽ khiến xương cọ sát vào nhau và làm biến dạng khớp, khiến xương không nằm đúng vị trí tự nhiên ban đầu.

Những khớp bị ảnh hưởng nhiều trong bệnh lý này nằm ở:

  • Tay
  • Cột sống
  • Đầu gối
  • Hông

2.Viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp thường bắt đầu xuất hiện ở độ tuổi từ 40–50 và phụ nữ có khả năng mắc bệnh cao gấp 3 lần so với đàn ông.

Ở bệnh này, hệ thống miễn dịch của cơ thể bị nhầm lẫn và tấn công vào các khớp gây sưng và đau. Màng hoạt dịch là nơi đầu tiên bị ảnh hưởng.

Tình trạng này sau đó lan ra xung quanh khớp, gây sưng và biến dạng khớp. Cuối cùng, xương và sụn có thể bị phá hủy.

Người bệnh viêm khớp dạng thấp cũng có khả năng phát triển nhiều vấn đề về mô và các cơ quan khác trong cơ thể.

3.Các dạng viêm khớp khác và những vấn đề liên quan

Điều trị viêm khớp

  • Viêm cột sống dính khớp: một tình trạng viêm kéo dài, ảnh hưởng chủ yếu đến xương, cơ và dây chằng của cột sống, dẫn đến cứng khớp hay dính khớp. Những vấn đề khác bao gồm sưng gân, mắt và những khớp lớn.
  • Thoái hóa cột sống cổ: ảnh hưởng đến khớp và xương ở cổ, dẫn đến đau và cứng khớp.
  • Đau cơ xơ hóa: gây đau ở cơ, dây chằng và gân của cơ thể.
  • Lupus: một tình trạng rối loạn tự miễn và có khả năng gây ra nhiều ảnh hưởng đến các cơ quan khác nhau trong cơ thể.
  • Bệnh gout: một dạng viêm khớp xảy ra do hàm lượng axit uric trong máu quá cao. Bệnh thường ảnh hưởng đến khớp ở ngón chân cái, gây đau dữ dội, sưng và đỏ.
  • Viêm khớp vẩy nến: tình trạng viêm khớp xuất hiện ở những người bị bệnh vẩy nến.
  • Viêm khớp – ruột hay bệnh lý đường ruột có viêm khớp: một dạng viêm khớp mạn tính đi kèm với bệnh viêm ruột (IBD), chủ yếu là viêm loét đại tràng và bệnh Crohn. Khoảng 1–5 người mắc bệnh Crohn hay viêm loét đại tràng sẽ phát triển viêm khớp. Những khu vực thường bị ảnh hưởng là các khớp ngoại biên và cột sống.
  • Viêm khớp phản ứng: bệnh này có thể gây viêm ở khớp, mắt và niệu đạo. Bệnh thường xuất hiện sau khi bị nhiễm trùng đường ruột, đường sinh dục hoặc nhiễm trùng họng (ít gặp).
  • Viêm khớp thứ phát: một dạng viêm khớp hình thành sau khi chấn thương khớp, có khi xuất hiện sau nhiều năm.
  • Viêm đa khớp dạng thấp: tình trạng phổ biến ở những người trên 50 tuổi khi mà hệ miễn dịch gây đau và cứng cơ. Điều đó cũng có thể gây viêm khớp.

Các triệu chứng viêm khớp ban đầu

Các triệu chứng viêm khớp và cách chúng xuất hiện rất khác nhau, tùy thuộc vào từng dạng viêm khớp.

Những triệu chứng có thể phát triển dần dần hay đột ngột. Thông thường, viêm khớp là một tình trạng mạn tính nên các dấu hiệu có khả năng xuất hiện rồi biến mất hoặc kéo dài theo thời gian.

Tuy nhiên, nếu bạn gặp bất kỳ 4 trong số các dấu hiệu cảnh báo sau đây thì nên đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời:

  • Đau: những cơn đau do viêm khớp có thể kéo dài hoặc xuất hiện từng đợt. Người bệnh đôi khi chỉ thấy đau tại một khu vực nhưng có khi là nhiều vị trí khác nhau.
  • Sưng: một số dạng viêm khớp, vùng da bên ngoài khớp bị viêm sẽ sưng, đỏ và cảm thấy hơi ấm khi chạm tay vào.
  • Cứng khớp: đây là một dấu hiệu điển hình. Một số trường hợp, cứng khớp thường xảy ra vào buổi sáng sau khi thức dậy hay sau khi ngồi làm việc, lái xe trong thời gian dài. Có những người lại bị cứng khớp sau khi tập thể dục…
  • Khó di chuyển khớp: nếu cảm thấy đau đớn khi di chuyển các khớp hoặc đứng dậy sau khi ngồi thì có thể bạn bị viêm khớp hoặc gặp phải những vấn đề khác liên quan đến khớp.

Điều trị y tế

Mục tiêu chính của điều trị là giảm bớt cơn đau hiện tại và ngăn ngừa những tổn thương khớp sau này. Bác sĩ có thể cho bạn sử dụng một vài loại thuốc giúp giảm đau, đồng thời khuyến khích tham gia các hoạt động để phục hồi chức năng cho xương khớp

Thuốc điều trị

Một vài loại thuốc hay được dùng khi điều trị viêm khớp gồm:

  • Thuốc giảm đau, chẳng hạn như hydrocodone hay paracetamol. Chúng đều giúp giảm đau hiệu quả nhưng không có tác dụng giảm viêm.
  • Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) sẽ giúp kiểm soát cả đau và viêm nhưng có thể gây ra những tác dụng không mong muốn.
  • Thuốc bôi ngoài da giúp ngăn chặn quá trình truyền tín hiệu đau từ khớp lên não.
  • Thuốc ức chế miễn dịch cũng giúp giảm viêm tốt.

Nếu bạn bị viêm khớp dạng thấp, bác sĩ có thể chỉ định corticosteroid hoặc thuốc chống thấp khớp có tác dụng thay đổi diễn tiến bệnh (DMARD) để ức chế hệ thống miễn dịch.

Phẫu thuật

Phẫu thuật thường được thực hiện để thay thế khớp bị ảnh hưởng bằng một khớp nhân tạo, phổ biến nhất là ở khớp hông và đầu gối.

Khi tình trạng viêm khớp ở ngón tay hay cổ tay trở nên nghiêm trọng thì bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật hàn cố định khớp. Trong phương pháp này, các đầu xương được cố định liền với nhau vĩnh viễn.

Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu là những bài tập giúp tăng cường cơ bắp xung quanh khu vực khớp bị tổn thương. Đó cũng là cơ sở để điều trị viêm khớp.

Điều trị tại nhà

Giảm cân và duy trì cân nặng khỏe mạnh, hợp lý sẽ làm giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm khớp cũng như giảm bớt triệu chứng đau nhức khớp nếu đã mắc phải tình trạng này.

Chế độ ăn uống lành mạnh là yếu tố quan trọng để giảm cân. Một thực đơn với nhiều chất chống oxy hóa như trái cây tươi, rau và thảo dược sẽ giúp giảm viêm hiệu quả. Những thực phẩm giúp giảm viêm khác bao gồm cá và các loại hạt.

Ngược lại, các thức ăn bạn cần hạn chế hoặc tránh tiêu thụ khi bị viêm khớp là thực phẩm chiên hay chế biến sẵn, các sản phẩm từ sữa hay khẩu phần ăn quá nhiều thịt.

Một số nghiên cứu nhận thấy các kháng thể gluten hiện diện ở những người bị viêm khớp dạng thấp. Do đó, chế độ ăn không có gluten sẽ giúp cải thiện triệu chứng và ngăn bệnh tiến triển thêm. Một nghiên cứu năm 2015 cũng khuyến khích tất cả người bệnh được chẩn đoán có vấn đề về mô liên kết nên ăn chế độ ăn không gluten.

Tập thể dục thường xuyên cũng giữ cho khớp luôn được linh hoạt. Bơi lội là hình thức tập luyện phù hợp cho những người bị viêm khớp vì không tạo nhiều áp lực lên khớp như khi chạy hay đi bộ. Tuy nhiên, bạn cũng cần có thời gian nghỉ ngơi và tránh vận động quá mức.

Một vài động tác bạn có thể làm thử tại nhà bao gồm:

  • Nghiêng đầu, xoay cổ và những bài tập khác để giảm đau cổ
  • Uốn cong nhẹ các ngón tay và xoay cổ tay giúp giảm đau khớp ở tay
  • Duỗi và nâng chân lên cao, các bài tập duỗi cơ gân khoeo cũng rất hữu ích cho người bệnh viêm khớp gối

Hãy nhớ, bất kể khi nào muốn thực hiện một bài tập hay thay đổi lối sống, chế độ ăn uống, bạn cần phải tham khảo ý kiến từ bác sĩ trước đó.

Các bài viết khác

7 bài tập giúp giảm đau viêm khớp ở tay

Viêm khớp ở tay có thể gây cản trở cho công việc cũng như sinh hoạt hàng ngày của bạn. ...

Tất tần tật thông tin về viêm khớp ngón tay

Ngày nay, mọi người đã không còn xa lạ với căn bệnh viêm khớp ngón tay, một vấn đề khiến bạn g...

Các lựa chọn phương pháp điều trị viêm khớp cổ chân bạn nên biết

Khi càng lớn tuổi, chúng ta càng có nguy cơ mắc viêm khớp. Tình trạng này có thể xuất hiệ...

Những điều bạn cần biết về thuốc giảm đau viêm khớp dạng thấp

Các cơn đau viêm khớp dạng thấp thường khiến người bệnh khó chịu, thậm chí không thể thực...
Bạn đang trực tuyến.
Không có kết nối mạng. Bật chế độ xem ngoại tuyến.

Install this webapp on your Iphone: tap and then Add to Home Screen.