Cẩm Nang | Sốt xuất huyết: Dấu hiệu, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả
04-09-2019

Sốt xuất huyết: Dấu hiệu, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Sốt xuất huyết là bệnh gì?

Sốt xuất huyết là một loại bệnh truyền nhiễm, phát sinh khi virus Dengue gây bệnh xâm nhập vào cơ thể con người thông qua muỗi vằn. Phần lớn trường hợp, tình trạng nhiễm trùng này tương đối nhẹ và có khả năng biến mất sau một tuần mà không gây ra bất kỳ biến chứng sức khỏe nào. Tuy nhiên, trong vài tình huống hy hữu, bệnh có nguy cơ trở nặng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Nguyên nhân dẫn đến sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết diễn ra khi người bệnh nhiễm một trong bốn chủng virus sốt xuất huyết. Các vi sinh vật gây bệnh này có thể xâm nhập vào cơ thể con người thông qua con đường hút máu của muỗi.

virus dengue gây bệnh sốt xuất huyết

Bởi vì virus sốt xuất huyết không chỉ có một chủng, nên sau khi khỏi bệnh, bạn vẫn có nguy bị vào tình trạng sức khỏe này lần nữa.

Đồng thời, theo các chuyên gia, tỷ lệ phát triển sốt xuất huyết dengue (dạng nặng của sốt thông thường) thực sự tăng cao khi bạn tái nhiễm bệnh.

Nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết

Theo nhiều chuyên gia, nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết của một người có thể tăng cao khi người đó thuộc các trường hợp sau:

1. Sinh sống hoặc thường đi du lịch ở các nước nhiệt đới

Các quốc gia có khí hậu nhiệt đới là địa điểm lý tưởng cho sự sinh trưởng của muỗi vằn cũng như virus sốt xuất huyết. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các khu vực đặc biệt có nguy cơ cao bao gồm:

  • Những quốc gia Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam
  • Trung Quốc và Đài Loan
  • Các đảo thuộc Tây Thái Bình Dương
  • Khu vực Mỹ Latinh, ví dụ như Mexico, Argentina, Chile…
  • Vùng Caribbean

2. Có tiền sử mắc bệnh sốt xuất huyết

Khác với những bệnh lý khác, người đã từng bị bệnh có tỷ lệ tái nhiễm virus tương đối cao. Điều này có thể giải thích bởi virus sốt xuất huyết có đến bốn chủng khác nhau.

Ở những lần bệnh tái phát, bên cạnh những dấu hiệu thông thường, bạn càng có nguy cơ cao gặp phải một số triệu chứng nghiêm trọng hơn.

Triệu chứng sốt xuất huyết

Đối với trường hợp nhẹ, một số trẻ nhỏ và thanh thiếu niên có thể không biểu hiện bất kỳ triệu chứng sốt xuất huyết nào.

Tuy nhiên, các chuyên gia ghi nhận phần lớn trường hợp người bệnh học đều bộc lộ dấu hiệu đặc trưng.

sốt xuất huyết nổi ở tay

Triệu chứng sốt xuất huyết thường bắt đầu từ 4 – 7 ngày sau khi bạn bị muỗi vằn đốt. Chúng thường, phân loại sốt bao gồm:

  • Sốt cao, khoảng 40 độ C
  • Đau đầu
  • Đau cơ, xương và khớp
  • Buồn nôn và nôn
  • Đau vùng hốc mắt
  • Sưng hạch bạch huyết
  • Bị phát ban

Hầu hết mọi người có thể điều trị bệnh và phục hồi trong vòng một tuần hoặc lâu hơn vài ngày.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp hy hữu, các triệu chứng có nguy cơ trở nặng và đe dọa đến tính mạng người bệnh.

Dấu hiệu nhận diện từng mức độ sốt xuất huyết

Bệnh thường khởi phát đột ngột và tiến triển trong 3 giai đoạn: sốt, nguy hiểm và hồi phục.

Giai đoạn sốt

Xuất hiện trong thời gian ủ bệnh, từ 4 – 10 ngày sau khi bị muỗi mang mầm bệnh đốt.

  • Nổi mẩn, phát ban, da xung huyết
  • Sốt cao đột ngột từ 39 – 40 độ C, kéo dài 2 – 7 ngày, uống thuốc hạ sốt nhưng không hạ sốt, tái phát liên tục.
  • Đau đầu dữ dội, nhức hai hố mắt.
  • Chán ăn, buồn nôn
  • Đau cơ, đau khớp

Giai đoạn nguy hiểm

Người bệnh đã giảm sốt nhưng vẫn còn sốt, thường từ 3 – 7 ngày của bệnh. Giai đoạn này cần đặc biệt theo dõi biểu hiện của sốt xuất huyết dengue

  • Đau bụng, buồn nôn, tay chân lạnh và hốt hoảng vật vã do xuất huyết nội tạng gây mất máu và tụt huyết áp.
  • Xuất huyết dưới da, nốt xuất huyết rải rác hoặc các chấm nhỏ, thường ở cẳng chân ở cánh tay, bụng, đùi, mảng sườn hoặc bầm tím.
  • Chảy máu mũi, lợi, tiểu ra máu. Kinh nguyệt kéo dài hoặc xuất hiện kinh sớm, xuất huyết nội tạng, tiêu hóa, phổi, não là biểu hiện nặng.
  • Thoát huyết tương do tính thấm thành mạch (kéo dài 24 – 48 giờ).

Giai đoạn hồi phục

Sau giai đoạn nguy hiểm khoảng 1 – 2 ngày, bệnh nhân có hiện tượng tái hấp thu dịch từ mô kẽ vào bênh trong lòng mạch, kéo dài trong 48 – 72 giờ.

  • Đi tiểu nhiều, tình trạng tốt lên, hết sốt, huyết động ổn đinh
  • Nhịp tim chậm và điện tâm đồ thay đổi

Chẩn đoán sốt xuất huyết ở bệnh viện

Hãy đến bệnh viện ngay lập tức nếu cơ thể bạn bộc lộ bất kỳ triệu chứng nào dưới đây:

  • Đi tiểu ít
  • Ít hay thậm chí là không có nước mắt
  • Miệng và môi khô nứt
  • Tâm trí lờ đờ, không tỉnh táo
  • Da lạnh và nhớp nháp

Thực tế, cách nhận biết, chẩn đoán bệnh không phải việc đơn giản. Bởi vì dấu hiệu phát bệnh tương đối phổ biến, dễ bị nhầm với những bệnh lý khác, chẳng hạn như:

Các loại xét nghiệm chẩn đoán sốt xuất huyết

Có 3 chỉ số xét nghiệm sốt xuất huyết tương đồng với xét nghiệm huyết thanh:

  • Xét nghiệm kháng thể IgG
  • Xét nghiệm kháng thể IgM
  • Xét nghiệm kháng nguyên Dengue NS1

Thêm vào đó có thể xét nghiệm thêm tổng quan phân tích tế bào máu nhằm hỗ trợ chẩn đoán, theo dõi diễn biến và tiên liệu bệnh. Nếu thấy số lượng tiểu cầu giảm, hematocrit tăng thì chắc chắn bệnh đang diễn biến nặng, cần can thiệp ngay.

Bên cạnh đó bác sĩ sẽ chỉ định để thực hiện thêm một số xét nghiệm bổ sung khác như:

  • Xét nghiệm điện giải đồ: đánh giá rối loạn điện giải
  • Xét nghiệm chức năng gan: đánh giá tổn thương và biến chứng của sốt xuất huyết
  • Xét nghiệm Albumin: xem xét thoát huyết tương với sốt xuất huyết Denuge, theo dõi khi xuất hiện tình trạng thấm thành mạch tăng cao.
  • Xét nghiệm chứng năng thận: đánh giá thận khi có biến chứng bệnh
  • Xét nghiệm chức năng thận: xem xét giai đoạn viêm nhiễm, phân biệt nguyên nhân sốt và đánh giá bội nhiễm do sốt xuất huyết.

Kết quả xét nghiệm sốt xuất huyết có ý nghĩa gì?

Khi phân tích xong các chỉ số xét nghiệm, bệnh nhân sẽ nhận được kết quả sau vài giờ xét nghiệm gồm 2 loại : dương tính và âm tính.

  • Dương tính: Bệnh nhân đã bị nhiễm virus sốt xuất huyết trong máu
  • Âm tính: Bệnh nhân chưa nhiễm virus. Nhưng nếu có những triệu chứng sốt xuất huyết được nếu trên thì nên tham khảo thêm ý kiến của bác sĩ vì có thể thời điểm kiểm tra chưa thích hợp hoặc virus trong máu chưa được phát hiện (âm tính giả).

Điều trị sốt xuất huyết

Tính đến thời điểm hiện tại, các chuyên gia không có bất kỳ phương pháp điều trị sốt xuất huyết người lớn tiêu chuẩn nào.

Do đó, nếu bạn chưa biết nên làm gì khi bị sốt xuất huyết, bác sĩ có thể hỗ trợ đưa ra một số lời khuyên hữu ích.

Trước hết, người bệnh sẽ cần bổ sung nhiều nước, nhằm tránh tình trạng mất nước do nôn và sốt cao. Trong quá trình phục hồi, bạn vẫn sẽ cần quan sát các dấu hiệu mất nước.

Ngoài ra, bạn cũng có thể dùng paracetamol (Hapacol) để giảm đau và hạ sốt. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý tránh những loại thuốc giảm đau có nguy cơ gây tác dụng phụ, ảnh hưởng đến biến chứng xuất huyết. Chúng thường gồm:

Đối với trường hợp bệnh tiến triển lên bệnh sốt xuất huyết dengue, bạn có thể sẽ cần:

  • Sự chăm sóc y tế từ bệnh viện
  • Truyền chất lỏng và chất điện giải qua tĩnh mạch
  • Theo dõi chỉ số huyết áp
  • Truyền máu

Biến chứng sốt xuất huyết

Nếu bạn có biện pháp can thiệp kịp thời, bệnh sẽ mau chóng khỏi.

Tuy nhiên, trong vài trường hợp hiếm gặp, một tỷ lệ nhỏ người bệnh có nguy cơ gặp phải biến chứng là sốt xuất huyết dengue.

Những yếu tố nguy cơ khiến bệnh trở nặng bao gồm:

  • Cơ thể đã sản sinh kháng thể đối với virus sốt xuất huyết từ đợt nhiễm trùng trước đó (người có tiền sử mắc bệnh)
  • Trẻ nhỏ dưới 12 tuổi
  • Người bệnh có giới tính là nữ
  • Hệ miễn dịch kém

Nếu bệnh nhân không được chữa trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến tình trạng bệnh nguy hiểm như sau:

Xuất huyết não

Tình trạng tiểu cầu giảm khi bệnh nặng, dẫn đến bệnh nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời sẽ dẫn đến xuất huyết não, dễ tử vong.

Suy tim, suy thận

Rối loạn tuần hoàn do xuất huyết liên tục làm cho suy tim. Khi tim không thể bơm máu, dịch huyết tương xuất hiện liên tục làm cho tràn dịch, ứ đọng. Điều này làm tim và tuần hoàn máu bị ảnh hưởng nghiêm trọng, suy giảm, xuất huyết cơ tim. Thận cũng làm việc nhiều để bài tiết huyết tương qua nước tiểu nên dẫn đến suy thận cấp.

Hôn mê

Đây là biến chứng nặng nhất, dịch huyết tương ứ đọng trong màng não qua các thành mạch. Một số trường hợp hôn mê thứ phát sốc, xuất huyết nội tạng, suy tim thận cấp,… trường hợp này là hội chứng não cấp thứ phát, được xem là biến chứng.

Tràn dịch màn phổi

Huyết tương bên trong cơ thể bị tràn lan đến đường hô hấp,  viêm đường hô hấp, tràn dịch màn phổi, viêm phổi và phù phổi cấp.

Sốc do mất máu

Bệnh sốt xuất huyết làm thoát huyết tương và cô đặc máu đến ngưỡng nhất định sẽ dẫn đến sốc khiên máu bị đẩy ra ngoài, xuất hiện các dấu hiệu như chảy máu cam, chảy máu chân răng…

Sinh non, sẩy thai

Biến chứng nguy cơ cao khi phụ nữ mang thai bị sốt xuất huyết như: sảy thai, đẻ non hoặc thai chết lưu. Thai phụ có thể bị tiền sản giật, tổn thương đến gan, thận, chảy máu kéo dài khi chuyển dạ.

Phòng ngừa sốt xuất huyết

Hiện nay, tiêm chủng là biện pháp phòng chống sốt xuất huyết phổ biến nhất theo như nhiều nhà nghiên cứu khuyến khích vì đây chưa phải là biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả nhất.

phòng sốt xuất huyết ở trẻ em

Điều quan trọng là bên cạnh tiêm ngừa, bạn còn nên biết cách kiểm soát tốt số lượng muỗi xung quanh cũng như hạn chế tình trạng bị muỗi đốt. 

1. Hạn chế muỗi sinh trưởng ở nơi bạn đang sống

Biện pháp giảm thiểu số lượng muỗi đang “vo ve” xung quanh bạn tốt nhất là loại bỏ những nơi muỗi có thể sinh sản và phát triển.

Cây xanh cũng là nơi muỗi trú ngụ

Dù là ở thành thị hay nông thôn, muỗi vằn đều có xu hướng đẻ trứng ở các khu vực đọng nước, ẩm thấp. Điều này có thể giải thích bởi trứng muỗi cần tiếp xúc với nước để nở ra lăng quăng. 

Do đó, bên cạnh dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, bạn còn cần: 

  • Thay nước bình cắm hoa thường xuyên, đậy kín các dụng cụ chứa nước để muỗi không sinh sản
  • Thoát nước đúng định kỳ
  • Nên úp ngược chậu hoa, bể cá không dùng đến 
  • Thay nước trong chuồng chim liên tục
  • Không để quá nhiều thùng rỗng, hộp xốp trong nhà
  • Thu gom, hủy các vật dụng phế thải trong và xung quanh nhà như chai lọ, mảnh lu vỡ, vỏ dừa…
  • Bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân tủ đựng chén.

2. Phòng ngừa muỗi đốt

Một trong những đặc tính của loài muỗi là muỗi cái thường hút máu người, động vật để nuôi trứng. Khác với các loại muỗi thông thường, muỗi vằn cái chỉ hoạt động mạnh vào thời điểm sáng sớm và chiều tối. 

Để phòng ngừa bản thân nhiễm virus sốt xuất huyết, bạn nên thường xuyên sử dụng thuốc chống côn trùng để đuổi muỗi, kể cả bạn đang ở trong nhà hay ngoài trời.

Thuốc chống muỗi có thể an toàn cho cả người trưởng thành và trẻ nhỏ, nếu bạn dùng đúng cách. 

Mặt khác, bạn cần lưu ý thuốc chống muỗi không có khả năng tiêu diệt loại côn trùng mang mầm bệnh này. Chúng chỉ đơn giản là khiến muỗi khó tìm thấy và hút máu bạn. 

Ngoài ra, bạn cũng nên mặc quần áo dài tay và ngủ trong màn kể cả ban ngày. Bạn cũng nên cho người bị sốt xuất huyết nằm trong màn để tránh lây lan bệnh cho người xung quanh.

Một số loại vắc xin, chẳng hạn như Dengvaxia, đã được chấp thuận và đưa vào sử dụng rộng rãi.

Loại thuốc chủng này dành cho những người trong độ tuổi 9 – 45, đang sinh sống ở các khu vực có tỷ lệ mắc bệnh cao.

Tuy nhiên, tiêm ngừa sốt xuất huyết không thể áp dụng cho trẻ quá nhỏ. Điều này gây tăng nguy cơ đối mặt với sốt xuất huyết dengue ở trẻ.

Mặt khác, một số bé có thể sẽ phải nhập viện sau hai năm kể từ ngày tiêm vắc xin. 

 

Có thể bạn quan tâm:

Những loại thuốc gì cần có trong tủ thuốc gia đình


Nguồn tham khảo:

Dengue Fever. https://www.healthline.com/health/dengue-fever

Dengue and severe dengue. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue

Dengue fever: Symptoms and Causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078

Các bài viết khác

Cách phân biệt sốt siêu vi và sốt xuất huyết

Nắm rõ các đặc điểm riêng biệt của bệnh sẽ giúp bạn Xem chi tiết >>

Bạn có thể làm gì để phòng chống sốt xuất huyết?

Chủ động tìm hiểu và thực hiện biện pháp phòng chống sốt xuất huyết không bao gi...

Bệnh sốt xuất huyết ở trẻ em: bố mẹ cần làm gì?

Bởi vì cách điều trị bệnh sốt xuất huyết ở trẻ em theo tiêu chuẩn y tế vẫn chưa ...

Không phải ai cũng biết: Sốt xuất huyết bao lâu thì khỏi?

Ngoài những phương pháp điều trị hiệu quả, “sốt xuất huyết bao lâu thì khỏi” vẫn...

Người bệnh sốt xuất huyết nên ăn gì và kiêng ăn gì?

Khi sốt xuất huyết, người bệnh sẽ chán ăn, cơ thể mệt mỏi, và thường sốt cao. Người bệnh ...

Giúp bạn giải đáp thắc mắc: Sốt xuất huyết có lây không?

Mặc dù sốt xuất huyết là căn bệnh phổ biến, đặc biệt là vào mùa mưa, nhưng không phải ai ...
Bạn đang trực tuyến.
Không có kết nối mạng. Bật chế độ xem ngoại tuyến.

Install this webapp on your Iphone: tap and then Add to Home Screen.