Cẩm Nang | Sốt xuất huyết: Nguyên nhân, biến chứng và cách điều trị
04-09-2019

Sốt xuất huyết: Nguyên nhân, biến chứng và cách điều trị

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính xảy ra quanh năm. Bệnh có diễn biến nhanh với các biểu hiện nặng dần nên dễ bùng phát thành dịch lớn. Vậy nguyên nhân gây bệnh sốt xuất huyết là gì? Biến chứng của bệnh ra sao và đâu là cách điều trị bệnh hiệu quả? 

Sốt xuất huyết là bệnh gì?

Sốt xuất huyết là một loại bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, xảy ra khi virus Dengue gây bệnh xâm nhập vào cơ thể con người. Phần lớn các trường hợp mắc bệnh ở thể nhẹ có thể tự khỏi sau một tuần, tuy nhiên trong một vài tình huống hy hữu, bệnh có nguy cơ trở nặng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh nếu không điều trị kịp thời. 

Các mức độ của sốt xuất huyết theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): 

Nguyên nhân dẫn đến sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết diễn ra khi người bệnh nhiễm một trong bốn 4 chủng virus dengue DEN1, DEN2, DEN3 và DEN4. Các virus gây bệnh này xâm nhập vào cơ thể con người thông qua con đường hút máu của muỗi vằn Aedes aegypti và muỗi vằn Aedes albopictus. Trong đó, Aedes aegypti là nguyên nhân phổ biến gây bệnh. 

Nguyên nhân gây bệnh sốt xuất huyết

Nguyên nhân bệnh sốt xuất huyết lây lan là do muỗi vằn truyền virus Dengue từ người bệnh sang người khỏe mạnh

Một người có thể bị sốt xuất huyết tối đa 4 lần trong đời, vì khi đã hồi phục sau khi nhiễm một chủng virus Dengue thì sẽ miễn dịch suốt đời với chủng đó.Tuy nhiên họ có thể bị nhiễm các chủng virus khác, những lần mắc bệnh sau sẽ nặng hơn do ảnh hưởng của các phức hợp miễn dịch chéo. Hiện nay, tại Việt Nam, có sự xuất hiện của cả 4 tuýp virus, khi có thay đổi sự lưu hành của tuýp virus dịch bệnh rất dễ bùng phát nếu cộng đồng chưa miễn dịch với tuýp virus này.

Dấu hiệu sốt xuất huyết? Phân biệt sốt xuất huyết với sốt thường?

Các dấu hiệu nhận biết sốt xuất huyết

  • Sốt cao, khoảng 40,5 độ C.
  • Đau nhức đầu. 
  • Đau cơ, xương và khớp.
  • Buồn nôn và nôn.
  • Đau vùng hốc mắt.
  • Sưng hạch bạch huyết.
  • Bị phát ban.

Dấu hiệu phân biệt sốt xuất huyết với sốt thường

Bệnh sốt xuất huyết thường khởi phát đột ngột và tiến triển qua 3 giai đoạn:

 

  • Giai đoạn sốt: Xuất hiện trong thời gian ủ bệnh, từ 4 – 7 ngày sau khi bị muỗi mang mầm bệnh đốt. Khi mới khởi phát, bệnh nhân bị sốt cao đột ngột từ 39 – 40°C, giống như các bệnh sốt do virus khác. Tuy nhiên, cơn sốt do sốt xuất huyết kéo dài 2 – 7 ngày, uống thuốc hạ sốt nhưng không hạ sốt và cơn sốt tái phát liên tục. Kèm với đó là các triệu chứng như: chán ăn; buồn nôn; đau cơ; đau khớp; nổi mẩn; phát ban; da xung huyết. 
  • Giai đoạn nguy hiểm: Người bệnh còn sốt nhẹ nhưng cần đặc biệt theo dõi vì giai đoạn này có thể xuất hiện các biến chứng như giảm tiểu cầu; xuất huyết dưới da; chảy máu mũi và lợi; tiểu ra máu; xuất huyết nội tạng, phổi, não; thoát huyết tương do tính thấm thành mạch (kéo dài 24 – 48 giờ). 
  • Giai đoạn hồi phục: Sau giai đoạn nguy hiểm khoảng 1 – 2 ngày, bệnh nhân có hiện tượng tái hấp thu dịch từ mô kẽ vào bên trong lòng mạch, kéo dài trong 48 – 72 giờ. Lúc này, bệnh nhân có xác biểu hiện như: Đi tiểu nhiều; tình trạng tốt lên; hết sốt; huyết động ổn định; nhịp tim chậm và điện tâm đồ thay đổi.
triệu chứng bệnh sốt xuất huyết

Sốt cao, đau nhức cơ khớp là các triệu chứng thường gặp của bệnh sốt xuất huyết

Bệnh sốt phát ban, sốt siêu vi khác: 

  • Bệnh nhân đều có biểu hiện sốt cao nhưng sốt từng cơn (cơn sốt trở nặng vào buổi chiều hoặc về đêm). Kèm theo đó là các triệu chứng viêm đường hô hấp như đau họng, ho, chảy nước mũi, đau nhức nhẹ, có thể hoặc không có phát ban… 

Cách phân biệt sốt siêu vi và sốt xuất huyết

Nắm rõ các đặc điểm riêng biệt của bệnh sẽ giúp bạn phân biệt sốt siêu vi và sốt xuất huyết dễ dàng hơn. Thêm vào đó, điều này còn góp phần không nhỏ trong việc nâng cao hiệu quả điều trị cũng như phòng ngừa.

Biến chứng nguy hiểm của bệnh sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là bệnh có diễn biến nhanh, biểu hiện nặng dần theo thời gian nếu không được chẩn đoán và chữa trị kịp thời. Thậm chí, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như: 

Xuất huyết não

Khi bệnh diễn biến nặng, lượng tiểu cầu trong máu giảm dần, dẫn đến xuất huyết não và có khả năng gây tử vong.

Suy tim, suy thận

Rối loạn tuần hoàn do xuất huyết liên tục làm cho suy tim. Khi tim không thể bơm máu, dịch huyết tương xuất hiện liên tục gây tràn dịch và ứ đọng. Điều này làm tim và tuần hoàn máu bị ảnh hưởng nghiêm trọng và dẫn đến xuất huyết cơ tim. Bên cạnh đó, thận cũng phải làm việc nhiều để bài tiết huyết tương qua nước tiểu nên dễ dẫn đến suy thận cấp.

Tràn dịch màng phổi

Huyết tương bên trong cơ thể bị tràn lan đến đường hô hấp gây khó thở. Về lâu dài, tình trạng này có thể dẫn đến viêm đường hô hấp, tràn dịch màng phổi, viêm phổi và phù phổi cấp.

Sốc do mất máu

Sốt xuất huyết làm thoát huyết tương và cô đặc máu đến ngưỡng nhất định sẽ dẫn đến sốc khiến máu bị đẩy ra ngoài, xuất hiện các dấu hiệu như chảy máu cam, chảy máu chân răng…

Sinh non, sẩy thai

Phụ nữ mang thai bị sốt xuất huyết có nguy cơ cao bị sảy thai, đẻ non hoặc thai chết lưu. Sản phụ có thể bị tiền sản giật, tổn thương đến gan, thận, chảy máu kéo dài khi chuyển dạ.

sốt xuất huyết ở phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai mắc sốt xuất huyết có nguy cơ sảy thai cao. Vì vậy cần điều trị bệnh càng sớm càng tốt

Ai có nguy cơ bị sốt xuất huyết?

Theo nhiều chuyên gia, nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết của một người có thể tăng cao khi người đó thuộc các trường hợp sau:

Sinh sống hoặc thường đi du lịch ở các nước nhiệt đới

Các quốc gia có khí hậu nhiệt đới là địa điểm lý tưởng cho sự sinh trưởng của muỗi vằn cũng như virus sốt xuất huyết. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các khu vực đặc biệt có nguy cơ cao bao gồm:

  • Những quốc gia Đông Nam Á, bao gồm cả Việt Nam.
  • Trung Quốc và Đài Loan.
  • Các đảo thuộc Tây Thái Bình Dương.
  • Khu vực Mỹ Latinh, ví dụ như Mexico, Argentina, Chile…
  • Vùng Caribbean.

Có tiền sử mắc bệnh sốt xuất huyết

Người đã từng bị sốt xuất huyết có tỷ lệ tái nhiễm virus tương đối cao bởi virus sốt xuất huyết có đến 4 chủng khác nhau. Đáng lo ngại, ở những lần bệnh tái phát, bên cạnh những dấu hiệu thông thường, người bệnh có nguy cơ gặp phải một số triệu chứng nghiêm trọng hơn.

Trẻ em

Do tính hiếu động và hoạt động thường xuyên nên thân nhiệt trẻ em thường cao hơn so với người lớn. Không chỉ vậy, nhịp thở của trẻ cũng cao hơn nên dễ bị muỗi phát hiện và đốt. 

Ngoài ra, do sức đề kháng của trẻ cũng yếu hơn người lớn nên khi bị muỗi vằn mang virus sốt xuất huyết, trẻ sẽ dễ mắc bệnh hơn.

Chẩn đoán và điều trị bệnh sốt xuất huyết

Chẩn đoán

– Lâm sàng

  • Sốt cao liên tục, kéo dài từ 2 – 7 ngày. 
  • Nhức đầu, buồn nôn và nôn ói. 
  • Đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt. 
  • Dấu hiệu dây thắt dương tính.
  • Da có biểu hiện sung huyết, phát ban. 
  • Xuất huyết niêm mạc: Chảy máu chân răng, chảy máu cam, tiểu ra máu, kinh nguyệt kéo dài hoặc sớm hơn kỳ hạn  hoặc đôi khi xuất huyết ở kết mạc. 
  • Xuất huyết nội tạng như xuất huyết tiêu hóa, phổi, não. 
  • Gan to. 
  • Sốc Dengue: Suy tuần hoàn cấp (xảy ra vào ngày thứ 3 – 7 của bệnh) có biểu hiện như người bệnh vật vã, li bì, lạnh đầu chi, bứt rứt, mạch nhanh nhỏ, huyết áp kẹt, tiểu ít. 

Cận lâm sàng

  • Máu cô đặc do sự thoát huyết tương.
  • Số lượng tiểu cầu giảm (≤ 100.000 tế bào/mm3).

Chẩn đoán căn nguyên sốt xuất huyết

  • Xét nghiệm huyết thanh.
  • Xét nghiệm PCR, phân lập virus gây bệnh. 
  • Xét nghiệm ELISA: Xét nghiệm kháng thể IgG, xét nghiệm kháng thể IgM.
  • Xét nghiệm nhanh: Xét nghiệm tìm kháng thể IgM, IgG và xét nghiệm tìm kháng nguyên Dengue NS1. 
  • Xét nghiệm tổng quan phân tích tế bào máu: Chẩn đoán diễn biến của bệnh qua số lượng tiểu cầu, dung tích hồng cầu.
xét nghiệm bệnh sốt xuất huyết

Xét nghiệm sốt xuất huyết là cách chẩn đoán bệnh chính xác nhất

Điều trị

Sốt xuất huyết là bệnh chưa có thuốc đặc trị. Phương pháp điều trị bệnh chủ yếu là điều trị triệu chứng, tránh những biến chứng nặng có thể xảy ra. 

Một số lời khuyên khi điều trị bệnh sốt xuất huyết: 

  • Nghỉ ngơi hoàn toàn, không lao động nặng nhọc. 
  • Không ăn uống những thực phẩm có màu nâu hoặc đỏ như xá xị, sô cô la…
  • Người bệnh cần bổ sung nhiều nước, tránh tình trạng mất nước do nôn và sốt cao. Khuyến khích uống nhiều nước oresol hoặc nước trái cây như nước dừa, cam, chanh… hoặc nước cháo loãng với muối.
  • Để người bệnh trong môi trường thoáng khí, nới lỏng quần áo và lau mát bằng nước ấm.
  • Trường hợp sốt cao trên 38,5°C, bệnh nhân có thể dùng Paracetamol (Hapacol) để giảm đau và hạ sốt. Tuy nhiên, cần lưu ý tránh những loại thuốc gây tác dụng phụ có thể dẫn đến biến chứng xuất huyết như Aspirin, Ibuprofen, Analgin, Natri naproxen,…

Đối với những trường hợp có các dấu hiệu nghiêm trọng dưới đây, cần nhanh chóng đưa người bệnh nhập viện để được theo dõi; truyền chất lỏng và chất điện giải qua tĩnh mạch; truyền máu…

  • Khó chịu mặc dù sốt giảm hoặc hết sốt.
  • Không ăn, uống được.
  • Nôn ói nhiều
  • Đau bụng nhiều
  • Tay chân lạnh, ẩm
  • Chảy máu mũi, miệng hoặc xuất huyết âm đạo.
Kinh nghiệm điều trị sốt xuất huyết tại nhà

Bệnh nhân điều trị sốt xuất huyết tại nhà tỉ lệ là 70% là khỏi bệnh. Tuy nhiên, nếu không theo dõi sát sao, người bệnh có thể gây tử vong do sốc. Vậy khi chăm sóc bệnh nhân sốt xuất huyết cần lưu ý những gì?

Phòng ngừa sốt xuất huyết như thế nào?

Hiện nay đã có vắc-xin phòng bệnh sốt xuất huyết, tuy nhiên Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo chỉ sử dụng vắc-xin ở các khu vực bệnh đang lưu hành. Điều quan trọng là bên cạnh tiêm ngừa, bạn nên biết phòng bệnh hiệu quả như: 

Hạn chế muỗi sinh trưởng ở nơi bạn đang sống

Dù là ở thành thị hay nông thôn, muỗi vằn đều có xu hướng đẻ trứng ở các khu vực đọng nước, ẩm thấp. Vì vậy, mỗi gia đình nên dành thời gian vệ sinh nhà cửa, sân vườn và các đồ dùng. Bên cạnh đó, bạn cũng nên: 

  • Thay nước bình cắm hoa thường xuyên, đậy kín các dụng cụ chứa nước để muỗi không sinh sản. 
  • Thoát nước đúng định kỳ. 
  • Nên úp ngược chậu hoa, bể cá không dùng đến. 
  • Thay nước trong chuồng chim liên tục. 
  • Không để quá nhiều thùng rỗng, hộp xốp trong nhà. 
  • Thu gom, hủy các vật dụng phế thải trong và xung quanh nhà như chai lọ, mảnh lu vỡ, vỏ dừa…
  • Bỏ muối hoặc dầu vào bát nước kê chân tủ đựng chén.
dọn dẹp nhà cửa thường xuyên để ngăn ngừa bệnh sốt xuất huyết

Dọn dẹp nhà cửa thường xuyên là một trong những cách giúp phòng ngừa bệnh sốt xuất huyết hiệu quả

Phòng ngừa muỗi đốt

Một trong những đặc tính của loài muỗi là muỗi cái thường hút máu người, động vật để nuôi trứng. Khác với các loại muỗi thông thường, muỗi vằn cái chỉ hoạt động mạnh vào thời điểm sáng sớm và chiều tối (trước khi mặt trời lặn).

Để phòng tránh bị muỗi đốt, bạn nên: 

  • Thường xuyên sử dụng kem xua muỗi, vợt điện muỗi, thuốc chống côn trùng để đuổi muỗi. 
  • Mặc quần áo dài tay cả kể khi đi ngủ. 
  • Ngủ trong màn kể cả ban ngày. 
  • Không chơi đùa ở những nơi ẩm thấp. 
  • Dùng rèm che hoặc màn có tẩm hóa chất diệt muỗi. 
  • Nếu gia đình đang có người bệnh sốt xuất huyết, cần cách ly và cho người bệnh ngủ trong màn để tránh bị muỗi đốt và truyền bệnh. 
Làm gì khi bị sốt xuất huyết? Người bệnh nên ăn và kiêng gì?

Sốt xuất huyết là bệnh do muỗi vằn gây ra. Bệnh có thể làm xuất hiện các biến chứng nguy hiểm đến tính mạng  nếu không điều trị kịp thời. Vậy cần làm làm gì khi bị sốt xuất huyết? 1. Làm gì khi bị sốt xuất huyết? Hướng dẫn…

Dù có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nhưng hiện nay còn có rất nhiều người chủ quan, chưa có cách phòng ngừa sốt xuất huyết khi vào mùa. Minh chứng là mỗi năm đều có rất nhiều bệnh nhân đến cơ sở y tế khám trong tình trạng sốt cao, khó thở, mê sảng và thậm chí là vật vã. Chính vì vậy, ngay hôm nay, mỗi người nên tự chủ động bảo vệ bản thân và gia đình bằng cách áp dụng đúng và đủ các biện pháp cần thiết để dự phòng bệnh sốt xuất huyết hiệu quả nhất.

Có thể bạn quan tâm:

Những loại thuốc gì cần có trong tủ thuốc gia đình


Nguồn tham khảo:

Dengue Fever. https://www.healthline.com/health/dengue-fever

Dengue and severe dengue. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue

Dengue fever: Symptoms and Causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078

Các bài viết khác

Cách phân biệt sốt siêu vi và sốt xuất huyết

Nắm rõ các đặc điểm riêng biệt của bệnh sẽ giúp bạn phân biệt sốt siêu vi và sốt xuất…

Làm gì khi bị sốt xuất huyết? Người bệnh nên ăn và kiêng gì?

Sốt xuất huyết là bệnh do muỗi vằn gây ra. Bệnh có thể làm xuất hiện các biến chứng nguy…

Sốt xuất huyết dengue và những điều có thể bạn chưa biết

Sốt xuất huyết dengue là một “phiên bản” nghiêm trọng của sốt xuất huyết thông thường, có khả năng tăng…

Kinh nghiệm điều trị sốt xuất huyết tại nhà

Bệnh nhân điều trị sốt xuất huyết tại nhà tỉ lệ là 70% là khỏi bệnh. Tuy nhiên, nếu không…
Hapacol - Giảm đau - Hạ sốt nhanh
Bạn đang trực tuyến.
Không có kết nối mạng. Bật chế độ xem ngoại tuyến.

Install this webapp on your Iphone: tap and then Add to Home Screen.